Versteend hout

Versteend hout is een boom die mineraal geworden is. De houtstructuur is er nog — jaarringen, nerven, soms zelfs celwanden — maar het materiaal is volledig vervangen door kwarts.

Het proces heet permineralisatie. Een omgevallen boom raakt snel bedolven onder sediment of vulkanische as, zonder zuurstof, zodat hij niet vergaat. Kiezelzuurhoudend grondwater dringt vervolgens de houtstructuur binnen en zet daar molecuul voor molecuul silica af, terwijl het organische materiaal langzaam verdwijnt. De vorm blijft, de stof verandert.

De kleuren komen van sporenelementen in dat water: ijzer geeft rood, geel en bruin, mangaan paars en zwart, koper groen en blauw.

Het bekendste materiaal komt uit Arizona en Madagaskar. Omdat het kwarts is, is het hard (7) en uitstekend te polijsten — een geslepen plak toont de jaarringen scherper dan het levende hout ooit deed.

Wist je dat? Het gaat sneller dan je zou denken. Lang werd aangenomen dat versteningen miljoenen jaren vergen, maar bij hete bronnen zijn houtstukken gevonden die in enkele decennia al aanzienlijk verkiezeld waren. Wat lang duurt is niet het proces zelf maar de kans: de boom moet precies op het juiste moment op de juiste plek bedolven raken.