Hematiet

Hematiet is ijzeroxide en voelt zwaarder aan dan je verwacht. Gepolijst is het spiegelend zilvergrijs tot zwart, met een metaalglans die geen enkele andere steen zo geeft.

De naam komt van het Griekse haima, bloed. Niet vanwege het uiterlijk — het gepolijste materiaal is grijs — maar vanwege de streep: wrijf hematiet over ruw porselein en er blijft een roodbruine veeg achter. Dat is de klassieke herkenningstest, en meteen de verklaring waarom hematietrijk gesteente rood verweert.

Het vormt zich vooral in oude sedimenten. De grootste voorraden zitten in de gebande ijzerformaties: gelaagde afzettingen die twee tot drie miljard jaar geleden op de zeebodem ontstonden toen zuurstof uit de eerste fotosynthetische bacteriën het opgeloste ijzer in de oceaan liet neerslaan. Diezelfde lagen leveren vandaag het meeste ijzererts ter wereld.

Let op bij "magnetisch hematiet": echt hematiet is niet of nauwelijks magnetisch. Trekt een kraal duidelijk een magneet aan, dan gaat het vrijwel zeker om gesinterd ferriet, een industrieel product. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar het is geen natuursteen.

Wist je dat? Hematiet is het oudste pigment dat mensen gebruikten. De rode oker in grotschilderingen van veertigduizend jaar oud is fijngewreven hematiet, en het is nog steeds het pigment achter de rode kleur van baksteen en van de meeste roodbruine verf.