Seleniet

Seleniet is de heldere, vezelige variant van gips: calciumsulfaat met water in het kristalrooster. Het is opvallend zacht en heeft een zijdeglans die langs de vezels loopt.

Met hardheid 2 op de schaal van Mohs is dit het zachtste materiaal in de winkel — je kunt er met een vingernagel een streep in zetten. Dat maakt het gemakkelijk te zagen en te polijsten tot gladde staven, schalen en lampen, maar ook kwetsbaar: het krast van alles, en het lost op in water. Nooit afwassen, nooit in bad, nooit buiten in de regen. Afstoffen met een droge doek is genoeg.

Het ontstaat waar zout water verdampt en het opgeloste calciumsulfaat neerslaat: in lagunes, zoutpannen en afgesloten zeearmen. Het meeste commerciële materiaal komt uit Marokko, waar het in dikke platen in de ondergrond zit.

Doordat de vezels strak evenwijdig lopen, geleidt seleniet licht in de lengterichting. Leg een dun plakje op een tekst en de letters schijnen erdoorheen. In lampen is dat precies het gewenste effect: het licht komt niet alleen uit de opening maar gloeit door de hele wand.

Wist je dat? In de Cueva de los Cristales in Naica, Mexico, staan de grootste kristallen ooit gevonden: selenietbalken tot twaalf meter lang en vijftig ton zwaar. Ze konden zo groot worden doordat de grot honderdduizenden jaren gevuld stond met water van precies vierenvijftig graden — warm genoeg om gips traag te laten groeien in plaats van snel uit te kristalliseren. Toen de mijn het water wegpompte, stopte de groei voorgoed.