Calciet

Calciet is calciumcarbonaat: hetzelfde spul als krijt, kalksteen en schelpen, maar dan uitgegroeid tot heldere kristallen. Het komt voor in meer kristalvormen dan welk ander mineraal ook.

Kenmerkend is de dubbelbreking. Leg een helder stuk calciet op een lijn en je ziet er twee: het kristal splitst binnenkomend licht in twee stralen die elk een andere weg volgen. Bij IJslands dubbelspaat is het effect zo sterk dat het in de zeventiende eeuw de aanleiding vormde voor het eerste serieuze onderzoek naar de aard van licht.

Calciet vormt zich overal waar kalkhoudend water tot rust komt: in grotten (waar het druipsteen wordt), in holtes in kalksteen, en in hydrothermale aders. De kleur hangt af van sporenelementen — mangaan geeft roze, ijzer geel tot honingbruin, koper groen of blauw.

Praktisch: calciet is zacht (3) en splijt langs drie richtingen, dus het beschadigt makkelijk. En het is zuurgevoelig — een druppel azijn of citroensap laat het bruisen en vreet het oppervlak aan. Gebruik dus nooit schoonmaakazijn of ontkalker in de buurt. Water en een droge doek volstaan.

Wist je dat? Er is een serieuze theorie dat Vikingen calciet gebruikten om te navigeren. Een helder stuk werkt als polarisatiefilter: door het kristal te draaien tot de twee beelden even helder zijn, kun je de stand van de zon bepalen — ook bij volledig bewolkte hemel. In een scheepswrak uit 1592 is inderdaad zo'n kristal aangetroffen.