Bergkristal
Bergkristal is kwarts in zijn zuiverste vorm: siliciumdioxide zonder de onzuiverheden die andere kwartsen hun kleur geven. Glashelder, met natuurlijk gevormde zesvlakkige punten.
Het groeit in scheuren en holtes waar heet, kiezelzuurhoudend water doorheen trekt. Koelt dat water af, dan slaat het silicium neer op wat er al ligt, atoomlaag na atoomlaag. Het gaat langzaam — schattingen lopen uiteen, maar voor een punt van een paar centimeter praat je al gauw over duizenden tot tienduizenden jaren. Dat is meteen de reden dat een grote, heldere, ongeschonden punt zoveel duurder is dan een kleine: hij moest al die tijd ook nog eens ongestoord blijven.
De belangrijkste vindplaatsen zijn Brazilië (Minas Gerais), Madagaskar, Arkansas in de Verenigde Staten en de Alpen. Het Braziliaanse materiaal dat als "Lemurian" verkocht wordt, herken je aan de fijne dwarsribbels op de zijvlakken — groeilijnen, ontstaan doordat de groei telkens even stokte.
Waar je op let bij aankoop: helderheid, of de punt compleet is, en of er beschadigingen op de ribben zitten. Insluitsels zijn geen gebrek — een wolk, een regenboogje langs een inwendig breukvlak of een zwart naaldje van toermalijn maken een stuk juist bijzonder. Kwarts is hard (7) maar niet onbreekbaar: laat het niet op tegels vallen.
Wist je dat? Kwarts is piëzo-elektrisch: druk een kristal samen en er ontstaat spanning over de uiteinden; zet er spanning op en het vervormt. Laat je het op zijn eigen frequentie trillen, dan doet het dat uiterst regelmatig — dat is het hele principe achter het quartzhorloge. Het kristal in je horloge is overigens gekweekt, niet uit de berg.
